vleermuisbeschermingStrikt beschermde nachtdieren

Vleermuizen als insecteneters vervullen een belangrijke rol in ons milieu. Ze eten bijvoorbeeld veel steekmuggen, tot wel honderden per nacht! Tevens zijn veel van de in Nederland voorkomende vleermuizen sterk afhankelijk van onze leefomgeving, omdat ze graag verborgen in gebouwen leven.

Vleermuizen zijn strikt beschermd volgens de Europese en Nederlandse natuurwet- en regelgeving. Hierdoor kan spanningsveld ontstaan tussen enerzijds de bescherming van vleermuizen en anderzijds de efficiënte uitvoering van ruimtelijke ingrepen.

In geval van bijvoorbeeld de renovatie of afbraak van een gebouw of de kap van holtebomen, is het volgens de Wet natuurbescherming verplicht om allereerst te laten onderzoeken of er geen vleermuizen in het geding zijn. Indien wel het geval en benadeling niet vermeden kan worden, zijn kansrijke mitigerende of compenserende maatregelen, alvorens een project mag worden uitgevoerd, van toepassing. Een ontheffingsprocedure via het bevoegd gezag (provincie) is dan onvermijdelijk.

In de praktijk is het oplossen van vleermuisproblematiek met positief effect geen sinecure. Dit vergt een gedegen onderbouwing ten aanzien van het type vleermuisverblijf en de fysiologische en habitateisen die de dieren stellen en tevens hun aanpassingsvermogen bij verandering van hun leefomgeving. EcoNatura heeft ruime ervaring met vleermuisonderzoek en het treffen van beschermende maatregelen.

Proactieve natuurbescherming

EcoNatura werk tevens aan pro-actieve of bufferende natuurbescherming waarbij op voorhand uitwijkmogelijkheden of duurzame vestigingsplaatsen worden gecreëerd voor gebouw bewonende diersoorten, waaronder vleermuizen (→ voorbeeld vleermuistoren).

Ultrasone geluiden

Alle in Nederland voorkomende vleermuizen produceren ultrasone geluiden voor navigatie, onderlinge communicatie en voor de jacht op insecten. Deze geluiden kunnen opgenomen en gedetermineerd worden met een zogenaamde ‘bat detector’. Voor het langdurig registreren van vleermuisbewegingen in het veld kan een zogenaamde ‘batlogger’ worden gebruikt. Daarnaast kan de aanwezigheid van vaste rust- en/of verblijfplaatsen van vleermuizen nader worden bepaald aan de hand van zintuigelijke waarneming, met behulp van een warmtebeeldcamera en aanvullend met sporenonderzoek.

vleermuisonderzoek

Opgenomen fragment van ultrasoon geluid van een vleermuis – hier een jagende laatvlieger in straatbeeld – met vertaling in een spectrogram voor nadere bepaling van soort en gedrag.

Bij onderzoek naar vleermuizen is het van groot belang om de leefwijze en levensstadia van de dieren gedurende het hele jaar (fenologisch) in ogenschouw te nemen.  Ze maken namelijk wisselend in tijd en ruimte gebruik van tussen-, zomer- en/of kraamverblijven, balts- en paarplaatsen en winterverblijven (→ natuurkalender). De wijze waarop en waar precies is echter afhankelijk van de soort en vleermuisgroep in kwestie.

vleermuisonderzoek

‘Vleren’ met bepaling van vleermuisverblijfplaatsen in bijvoorbeeld een oude steenfabriek (wintertelling), van laatvliegers in een moderne rijtjeswoning  (zomer- en kraamplaats) en bij bosonderhoud (holtebomen check).

Vleermuisonderzoek

Vleermuisonderzoek vergt redelijk diepgaande biologische kennis van de verschillende soorten en kent vaak een lange doorlooptijd (→ natuurkalender). Dit betekent dat een duidelijk beoordelingsschema moet worden uitgezet, zodat initiatiefnemers van ruimtelijke ingrepen in hun planning weten waar ze aan toe zijn. Omgekeerd is het van belang dat initiatiefnemers vleermuisonderzoek ruimschoots in hun planvorming en tijdsplanning opnemen. Onderzoek naar de zomerverblijfplaatsen van vleermuizen (inclusief kraamverblijven en baltsplaatsen) loopt namelijk altijd in het zomerseizoen conform het vigerende Vleermuisprotocol.

EcoNatura voert vleermuisonderzoek uit conform het Nederlandse Vleermuisprotocol, het Engelse Bat Conservation Trust en geeft daarmee een stevige basis voor een eventuele ontheffingsprocedure en het zorgvuldig omgaan met vleermuisverblijven.

vleermuiskast

Voorbeeldprojecten

  • Onderzoek naar vleermuisverblijven in gebouwen of op complexe terreinen, bijvoorbeeld ecologische beoordelingen in verband met afbraak of renovatie.
  • Beschermingsadviezen voor vleermuizen in het kader van natuurbeheer en -ontwikkeling (bijvoorbeeld de inrichting van een vleermuisreservaat).
  • Inpassing van kansrijke en duurzame vleermuisverblijven als onderdeel van natuurinclusief bouwen (bijvoorbeeld voor BREEAM certificering)
  • Het vastleggen van belangrijke habitatkwaliteiten (verblijfplaatsen, ecologische infrastructuur) voor vleermuizen op gemeentelijk niveau.
  • Monitoring van winterverblijven van vleermuizen, zoals in oude steenfabrieken of in vleermuiskelders.
  • Het bepalen of uitsluiten van belangrijke vleermuisfuncties in verband met bosbeheer of -transformatie (bijvoorbeeld bij landschappelijk cultuurherstel op landgoederen).
  • Projecten mitigatie en/of compensatie bij verlies van verblijfplaatsen.

Nieuwsarchief